سرگیجه نشانه چه بیماری است؟!

سرگیجه و کمبود آب بدن

یک علت سرگیجه ناگهانی می‌تواند به خاطر از دست رفتن آب بدن اتفاق بیفتد! بدن یک فرد بزرگسال روزانه به 7 تا 8 لیوان آب نیاز دارد؛ البته مقداری از این نیاز از طریق مصرف نوشیدنی‌هایی مثل چای، قهوه و آبمیوه و یا مصرف میوه و غذا تأمین می‌شود. یکی از راه‌های تشخیص کم‌آب بودن بدن و ارتباط آن با سرگیجه، توجه به رنگ ادرار است. زمانی که رنگ ادرار زرد باشد از کم‌آبی بدن خبر می‌دهد و می‌تواند علت سرگیجه در زنان و مردان باشد. در چنین مواقعی بهتر است از خوردن نوشیدنی‌های حاوی کافئین خودداری کنید و مستقیما آب بنوشید.

ابتلا به بیماری منییر

کاهش شدید قند خون یا هیپوگلایسمی

یکی دیگر از دلایل ابتلا به سرگیجه و سنگینی سر افت قند خون(هیپوگلایسمی یا Hypoglycemia) است! این مشکل در کسانی که به دیابت مبتلا هستند بیشتر خود را نشان می‌دهد. کاهش قند خون به معنای پایین آمدن سطح گلوکز خون است؛ در بیماران دیابتی علت سرگیجه اغلب به دلیل عدم مصرف غذاهای حاوی کربوهیدرات و قند اتفاق می‌افتد. همچنین مصرف خودسرانه و یا بیش از حد داروهای دیابتی(متفورمین یا Metformin) هم می‌تواند باعث سرگیجه شود؛ تزریق انسولین هم یکی دیگر از دلایل سرگیجه در این گروه از بیماران است.

توجه داشته باشید که افزایش شدید قندخون هم می‌تواند یکی از دلایل سرگیجه باشد؛ این حالت که به آن هایپرگلایسمی نیز گفته می‌شود، مانع از ترشح انسولین کافی برای استفاده سلول‌ها می‌شود. سطح بالای گلوکز باعث افت آب و از دست رفتن تعادل بدن می‌شود. بنابراین طبق دستورات پزشک بیماران دیابتی باید تحت مراقبت قرار بگیرند و از مصرف خودسرانه و بدون تجویز دارو خودداری کنند. همچنین باید داروها در ساعت مشخص مصرف شوند. در افراد سالم و غیردیابتی هم گاهی نخوردن غذا باعث بروز سرگیجه می‌شود. البته این سرگیجه با سردرد هم همراه است که نشانه‌ای از افت قندخون است.

سرگیجه دوران بارداری

در اکثر مواقع اصلی‌ترین علت سرگیجه در زنان، بارداری است! افزایش هورمون‌هایی که باعث گشاد شدن رگ‌های خونی می‌شوند، جریان خون را در به سمت جنین افزایش می‌دهند؛ در نتیجه فشارخون در مادر کاهش می‌یابد. در مادرانی که به کم خونی یا رگ‌های واریسی مبتلا هستند، میزان سرگیجه شدیدتر می‌شود. یکی دیگر از علت‌های بروز سرگیجه مداوم در دوران بارداری پایین آمدن قندخون و تغییر متابولیسم بدن است؛ این مشکل بیشتر در سه ماهه اول بارداری خود را نشان می‌دهد.

کمبود ویتامین B12 در بدن

شاید بتوان گفت مهم ترین علت سرگیجه در زنان و مردان که در اکثر مواقع به صورت ناگهانی رخ می دهد، کمبود ویتامین B12 عنوان شده که به راحتی قابل تشخیص و درمان است. کمبود این ویتامین منجر به بروز مشکلات عصبی از جمله کاهش فشارخون و از بین رفتن تعادل بدن می‌شود. زمانی که نشسته‌اید و به یکباره از جای خود بلند می‌شوید، احساس سرگیجه شدید دارید و چشم‌ها سیاهی می‌رود. در بیشتر مواقع درمان این بیماری با تجویز مکمل‌های حاوی B12 قابل درمان است. البته باید کمبود و میزان کمبود آن در بدن مشخص شود تا پزشک بتواند نوع دارو را تجویز کند.

ابتلا به بیماری میگرن

آیا میدانستید یکی از علت های سرگیجه های مداوم، بیماری میگرن است! البته زمانی که سرگیجه دورانی همراه با سردرد شدید باشد، می‌توان گفت که علت اصلی سرگیجه همان بیماری میگرن است. تقریبا در 50% از کسانی که به این بیماری مبتلا هستند، از وجود بیماری خود اطلاعی ندارند. در بسیاری از موارد هم سردردها سینوسی هستند و ارتباطی با میگرن ندارند. سرگیجه‌های میگرنی اغلب با سردرد یک سمت سر، افزایش ضربان قلب، حالت تهوع و استفراغ همراه است. سبکی سر علامت رایج سرگیجه‌های میگرنی است.

وجود بیماری کم خونی

شایع ترین علت سرگیجه در زنان و مردان، وجود بیماری کم‌خونی است؛ این بیماری در بسیاری از مواقع حاد نیست اما همچنان با سرگیجه موقت خود را نشان می‌دهد! در مواقعی که فرد به سرگیجه‌های مداوم مبتلا می‌شود، نشانه کم‌خونی مزمن است. کمبود آهن، جذب نشدن آهن (به دلیل کمبود اسید فولیک و ویتامین C) و مواد مغذی در بدن باعث کم خونی می‌شود.

افت فشارخون هم یکی دیگر از علت های سرگیجه های مداوم است، که باعث بروز احساس سبکی در ناحیه سر می‌شود؛ در مواقعی که میزان افت فشارخون بیش از حد است، غش و ضعف بدن را هم به دنبال دارد. در بیشتر مواقع افت فشارخون به دلیل مصرف غذاهای ترش و کاهش سدیم بدن اتفاق می‌افتد. ایستادن و یا نشستن بیش از حد در بروز سرگیجه مؤثر هستند.

ابتلا فرد به بیماری‌های قلبی

یکی دیگر از علت‌‌های سرگیجه و بی حالی ابتلا به بیماری‌های قلبی است. زمانی که قلب در پمپاژ خون ضعیف عمل می‌کند، خون کافی به مغز نمی‌رسد. در چنین مواردی فرد احساس ضعف و بی‌حالی دارد. در بیماران قلبی ضربان قلب غیرطبیعی، تند و یا خیلی سریع اتفاق می‌افتد. در چنین مواقعی جریان خون توسط دریچه باریکی مسدود می‌شود. این وضعیت جسمی سرگیجه و سنکوپ را به دنبال دارد.

سرگیجه یکی از علائم بسیار شایع نارسایی قلبی است و ممکن است به دلیل افت سریع فشارخون بروز کند. حرکت ناگهانی برای بلند شدن هم مانع از رسیدن خون کافی به مغز می‌شود. در چنین مواقعی حتی برای افراد سالم هم سرگیجه ناگهانی اما موقت اتفاق می‌افتد.

وقتی میزان آهن و مواد مغذی کم می‌شود، گلبول‌های قرمز حاوی هموگلوبین هم کاهش می‌یابند! هموگلوبین مسئولیت حمل و رساندن اکسیژن به سایر اعضا و بافت‌های بدن را بر عهده دارد؛ مسلم است که با کاهش اکسیژن به مغز، فرد دچار سرگیجه می‌شود. پزشکان برای تشخیص این بیماری آزمایش خون را تجویز می‌کنند؛ مصرف مکمل‌های دارویی و در پیش گرفتن رژیم غذایی به درمان سرگیجه ناشی از بیماری کم‌خونی کمک می‌کند.

تحریک مغناطیسی مغز و بروز سرگیجه

برخی از روش‌های درمانی هم ممکن است به بروز سرگیجه منجر شود؛ در روش تحریک مغناطیسی مغز(TMS) که برای درمان افراد مبتلا به بیماری‌های روانی و افسردگی استفاده می‌شود، الکترودهایی بر روی سر بیمار نصب می‌شود! در این روش درمانگر با ایجاد میدان مغناطیسی و اعمال آن از روی پوست سر اقدام به کنترل مغز و درمان اختلالات روانی می‌کند. تحریک مغز می‌تواند باعث بروز سرگیجه‌های موقت شود.

مشکلات مغزی و سیستم عصبی مرکزی 

برخی از شرایطی که سیستم عصبی مرکزی را تحت تأثیر قرار می‌دهند و می‌توانند باعث سرگیجه شوند، عبارتند از:

• میگرن وستیبولار؛ در برخی افراد میگرن می‌تواند منجر به سرگیجه و عدم تعادل شود، حتی اگر فرد سردرد نداشته باشد.
• سکته مغزی؛ کاهش جریان خون به مغز می‌تواند سرگیجه ایجاد کند! این نوع سرگیجه معمولاً با علائم دیگری مانند ضعف در یک طرف بدن یا مشکلات بینایی همراه است.
• تومورهای مغزی؛ در موارد نادر، تومورهای مغزی می‌توانند روی بخش‌هایی از مغز که مسئول تعادل هستند فشار وارد کرده و باعث سرگیجه شوند.

ابتلا به بیماری پارکینسون

پارکینسون(Parkinson) هم یک علت سرگیجه و سنگینی سر شناخته شده است؛ علامت اصلی این بیماری که اغلب در افراد مسن خود را نشان می‌دهد، سرگیجه‌های مداوم است. پارکینسون یک اختلال سیستم عصبی است که بر روی حرکات اعضا بدن تاثیر می‌گذارد. این بیماری ابتدا با لرزش در یک دست شروع می‌شود و سپس خشکی و کند شدن هر دو دست و پاها را به دنبال دارد. البته سرگیجه به تنهایی نمی‌تواند علامت ابتلا به پارکینسون باشد؛ بلکه این بیماری علامت‌های دیگری همچون تغییر قدرت تکلم، از دست دادن قدرت حرکت بدن و سفت شدن عضلات را به همراه دارد. در صورت وجود همه این علائم و سرگیجه‌های مداوم، باید به پزشک مراجعه کنید.

ابتلا به بیماری آکوستیک نوروما

اگر برخی اوقات یا همیشه دچار سرگیجه می‌شوید بهتر است در صورت مشاهده علائم زیر، این عارضه را جدی‌تر بگیرید:

• زمانیکه سرگیجه همراه با ضعف و ناهماهنگی شدید عضلات و نشانه‌های عصبی همراه باشد
• زمانیکه سرگیجه همراه با کم شنوایی یا ناشنوایی باشد
• بروز سرگیجه‌های ناگهانی بدون علت و موقعیت خاص

افرادی که معمولا دچار سرگیجه می‌شوند، اغلب آن را به این شکل تعریف می‌کنند:

• احساس نامتعادل بودن
• چرخیدن اشیا
• کج شدن سر
• احساس چرخش مدام

به طور کلی مهم‌ترین دلایل داشتن سرگیجه به شرح زیر است:

• تومور مغزی
• سکته مغزی
• میگرن
• تشنج
• مصرف داروهای خاص
• بیماری عروق خونی
• آریتمی قلبی
• سندرم خستگی مزمن
• التهاب گوش داخلی

پیشگیری از سرگیجه

حال که می‌دانیم علت سرگیجه در اغلب مواقع چیست، بهتر است راه‌های پیشگیری از بروز سرگیجه را نیز بدانیم؛ با اینکه این عارضه نیاز به تشخیص و درمان به موقع توسط پزشک متخصص دارد اما انجام برخی از اقدامات می‌تواند از بروز بیشتر آن جلوگیری کند که به شرح زیر است:

• فردی که مدام دچار سرگیجه می‌شود بهتر است اگر الکل مصرف می کند آن را قطع کند
• وقتی می‌خواهید از حالت خوابیده به نشسته برگردید این کار را به آرامی انجام دهید
• بیشتر آب بنوشید

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر علت سرگیجه ناگهانی و موقت، کم‌آبی، کاهش قند خون، خستگی و بارداری باشد که جای نگرانی نیست! اما زمانی که این وضعیت مداوم و آزاردهنده می‌شود، مراجعه به پزشک ضرورت دارد؛ به طور کلی اگر سرگیجه با علائم دیگری از جمله احساس درد قفسه سینه، تنگی نفس و یا تپش قلب همراه شود، نباید آن را نادیده بگیرید.همچنین از دست دادن قدرت تکلم، احساس ضعف بازو یا پا و یا ایجاد مشکل در گفتار یا درک گفتار می‌تواند از ابتلا به یک بیماری خبر دهد! همچنین زمانی که دچار سرگیجه‌های ناگهانی شدید کوتاه یا طولانی، سرگیجه‌های و صبحگاهی سرگیجه‌های وضعیتی حمله‌ای خوش خیم می‌شوید، حتما باید به پزشک مراجعه کنید.

شنوایی شناسان می‌توانند آزمایش‌های مختلفی را برای ارزیابی بخش‌های مختلف سیستم تعادل دهلیزی انجام دهند؛ تیم شنوایی شناسی و پزشکان گوش،حلق و بینی با توجه به علائم و سابقه پزشکی شما تشخیص می‌دهند که کدام آزمایش مناسب است. از این رو در ادامه به بررسی برخی از تست‌های سرگیجه و تعادل می‌پرسیم. برای رزرو نوبت جهت تشخیص علت سرگیجه و درمان آن می‌توانید به کلینیک “سمعک سنتر” مراجعه کنید. جهت ارتباط با این مرکز می‌توانید روی «لینک تماس با ما» در سایت کلیک کنید.